“Ασθενής HM”, ο άνθρωπος πίσω από την κατανόηση της μνήμης

Author: Χωρίς σχόλια Share:

Ο Henry Molaison, ευρέως γνωστός στους επιστημονικούς κύκλους ως ‘’Ασθενής HM’’ ( από τα αρχικά του ), έχασε τη μνήμη του σε ένα χειρουργικό τραπέζι σε νοσοκομείο του Χάρτφορντ, τον Αύγουστο του 1953. Ήταν 27 ετών και έπασχε από σοβαρές επιληπτικές κρίσεις για πολλά χρόνια. Έκτοτε, έχει υπάρξει ο σημαντικότερος ασθενής στην ιστορία της μελέτης του εγκεφάλου. Η περίπτωσή του, λόγω της μοναδικότητάς της, μελετήθηκε από μια ομάδα νευροεπιστημόνων  για περισσότερα από 50 χρόνια – από την ηλικία των 27 έως το θάνατό του σε ηλικία 82 ετών – ο ίδιος ωστόσο δεν μπορούσε να θυμηθεί τα ονόματά τους ή τα πειράματα.

Το πρόβλημα της επιληψίας

Ως παιδί ο Henry υπέφερε από επιληψία, κάτι που πιθανότατα είχε προκληθεί ύστερα από ένα ατύχημα που είχε με το ποδήλατο του σε ηλικία 7 ετών, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί στο κεφάλι. Αρχικά, οι επιληπτικές κρίσεις ήταν ήσσονος σημασίας, αλλά από την ηλικία των 16 και μετά γίνονταν όλο και πιο έντονες. Σε ηλικία 27 ετών, και παρά τις υψηλές δόσεις αντιεπιληπτικής φαρμακευτικής αγωγής, ο Henry ήταν πλέον αδύνατον να εργαστεί.

Η χειρουργική επέμβαση

Το 1953 μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο του Χάρτφορντ για θεραπεία. Εκεί, ο νευροχειρούργος William Beecher Scoville πρότεινε στον Henry χειρουργική επέμβαση, κατά την οποία θα αφαιρούσε το τμήμα του εγκεφάλου του, που προκαλούσε τις επιληπτικές κρίσεις. Επρόκειτο για μια πολύ σοβαρή και πειραματική χειρουργική επέμβαση, 85023-80936αλλά ο Henry ήταν τόσο ‘’ακινητοποιημένος’’ από την επιληψία, που συναίνεσε να υποβληθεί στη διαδικασία. Ο Scoville εφάρμοσε κάτι που ονομαζόταν διμερής εκτομή του έσω κροταφικού λοβού και συνεπαγόταν αφαίρεση ενός τμήματος του κροταφικού λοβού, συμπεριλαμβανομένων μερών του ιππόκαμπου και της αμυγδαλής και από τις δύο πλευρές του εγκεφάλου. Συγκεκριμένα, αφαιρέθηκαν τα 2/3 του ιππόκαμπου. Αν και η εγχείρηση ήταν επιτυχής ως προς την επιληψία, όταν ο Henry ξύπνησε από την χειρουργική επέμβαση, έπασχε από σοβαρή αμνησία. Μπορούσε να θυμηθεί μεγάλο μέρος της παιδικής του ηλικίας ή το χρηματιστηριακό κραχ του 1929, ωστόσο του ήταν εξαιρετικά δύσκολο να θυμηθεί γεγονότα που μεσολάβησαν τα τελευταία 11 χρόνια πριν την επέμβαση· αυτό που προκάλεσε τη μεγαλύτερη έκπληξη παρόλα αυτά, ήταν το γεγονός ότι ο Henry είχε χάσει εντελώς την ικανότητα να σχηματίζει νέες μνήμες. Για παράδειγμα ενώ όταν κάποιος του έδειχνε πώς να οδηγήσει μια μηχανή τα κατάφερνε μια χαρά, στη συνέχεια του ήταν αδύνατο να θυμηθεί ποιος τον δίδαξε ή με ποιον τρόπο. Από το 1953 που πραγματοποιήθηκε η επέμβαση και για το υπόλοιπο της ζωής του, ο Henry μόλις και μετά βίας μπορούσε να διατηρήσει γεγονότα στη μνήμη του για περισσότερο από 20 – 30 δευτερόλεπτα. Αργότερα, ο ίδιος θα περιγράψει την κατάστασή του ως εξής ‘’  είναι σαν ξύπνημα από ένα όνειρο… κάθε μέρα είναι σαν να μην έχει υπάρξει άλλη’’.

 

Οι έρευνες για τη λειτουργία της μνήμης

Μετά την επέμβαση ο Scoville ήρθε σε επαφή με ερευνητές από το πανεπιστήμιο McGill του Μόντρεαλ, οι οποίοι είχαν αναφερθεί σε δύο παρόμοιες περιπτώσεις ασθενών που είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση του κροταφικού λοβού. Η ψυχολόγος Brenda Milner ταξίδεψε στο Χάρτφορντ και αμέσως άρχισε την έρευνα της σχετικά με τη μνήμη εξετάζοντας τον εγκέφαλο του Henry. Καθώς ο Scoville δεν επανέλαβε ποτέ την εν λόγω χειρουργική επέμβαση, η περίπτωση του Henry παρέμεινε μοναδική. Επιπρόσθετα, η περίπτωσή του ήταν η πλέον κατάλληλη για έρευνα καθώς η αμνησία του ήταν ασυνήθιστα σοβαρή, η κατάστασή του σταθερή και ο ίδιος ένα πρόθυμο ‘’υποκείμενο’’ μελέτης. Το 1957 η Milner δημοσίευσε τα πρώτα αποτελέσματα των επίσημων δοκιμών της 147612e1407853871o35έρευνάς της. Χρησιμοποίησε το κωδικό όνομα ‘’ Ασθενής HM ‘’ για να προστατεύσει την ανωνυμία του Henry. Η δημοσίευση αυτή έγινε μία από τις συχνότερα αναφερόμενες δημοσιεύσεις στις νευροεπιστήμες. Μέχρι τη χρονική στιγμή της χειρουργικής επέμβασης του Henry, θεωρείτο ότι οι λειτουργίες της μνήμης εδράζονται σε όλο τον εγκέφαλο. Το γεγονός όμως ότι ο Henry υπέστη μια τόσο ιδιαίτερη μορφή αμνησίας μετά από επέμβαση σε ένα μόνο μέρος του εγκεφάλου, ώθησε τους ερευνητές να επανεξετάσουν αυτή τη θεώρηση. Ήταν πλέον σαφές ότι ο κροταφικός λοβός είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία της μνήμης. Σε αυτό το στάδιο, οι επιστήμονες δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν ποια ακριβώς δομή εντός του κροταφικού λοβού επηρέαζε με καθοριστικό τρόπο τη μνήμη, καθώς κατά την χειρουργική επέμβαση του Henry είχαν επηρεαστεί πολλές διαφορετικές δομές όπως ο ιππόκαμπος, η αμυγδαλή αλλά και διάφορα μέρη του φλοιού. Χρειάστηκαν χρόνια μελέτης και μεγάλη τεχνολογική πρόοδος, πριν το σύστημα μνήμης του έσω κροταφικού λοβού γίνει πλήρως κατανοητό, αλλά ο ‘’Ασθενής HM ‘’ έθεσε τα θεμέλια για αυτή τη ζωτικής σημασίας έρευνα. Σήμερα, είναι πλέον γνωστό ότι οι πρόσφατες αναμνήσεις αποθηκεύονται προσωρινά στον ιππόκαμπο και σταδιακά στέλνονται σε διάφορα μέρη του εγκεφαλικού φλοιού όπου παγιώνονται.

 

Το κληροδότημα του Henry στην επιστήμη

Ο Henry ήταν πάντα ο μεγαλύτερος υποστηρικτής των ερευνών στις οποίες ο ίδιος ήταν το υποκείμενο μελέτης· ενώ δήλωνε ευτυχής που μέσα από αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει άλλους ανθρώπους. Το 1992, έδωσε τη συγκατάθεσή του προκειμένου να χρησιμοποιηθεί ο εγκέφαλός του για περαιτέρω έρευνες, ακόμα και μετά το θάνατό του. Όταν ο Human_brain_right_dissected_lateral_view_descriptionHenry πέθανε το 2008, ο εγκέφαλός του αφαιρέθηκε και σαρώθηκε επανειλημμένα μέσω της μεθόδου MRI. Στη συνέχεια εστάλη στο Παρατηρητήριο Εγκεφάλου στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, όπου το 2009 οι επιστήμονες τον τεμάχισαν σε 2401 κομμάτια. Χρειάστηκαν 53 ώρες για να ολοκληρωθεί η διαδικασία και χρησιμοποιήθηκαν 5 λεπίδες. Κάθε ‘’φύλλο’’ του εγκεφάλου φωτογραφήθηκε και οι εικόνες δημοσιεύτηκαν στο Διαδίκτυο. Πλέον επιστήμονες από όλο τον κόσμο μπορούν να διερευνούν ψηφιακά τον εγκέφαλο του Henry Molaison, εστιάζοντας στους τομείς που τους ενδιαφέρει με μικροσκοπική ακρίβεια. Με αυτό τον τρόπο η επιστήμη δεν θα ξεχάσει ποτέ τον ‘’άνθρωπο χωρίς μνήμη’’.

 

Previous Article

Μία σύντομη ιστορία των πάντων. (video)

Next Article

Το μεγαλύτερο ραδιοτηλεσκόπιο του κόσμου είναι σχεδόν έτοιμο

Διαβάστε επίσης: