«Έτσι μίλησεν ο Ζαρατούστρα»

Author: Χωρίς σχόλια Share:

Το «Έτσι μίλησεν ο Ζαρατούστρα» (Also Sprach Zarathustra) του Νίτσε είναι αναμφίβολα ένα από τα σημαντικότερα βιβλία που έχουν γραφτεί στην ιστορία του δυτικού πολιτισμού. Παρακάτω θα παραθέσω μερικά σημαντικά αποφθέγματα και σημειώσεις από το βιβλίο. Το πρόσωπο το οποίο μιλάει είναι ο Ζαρατούστρα, ο φανταστικός προφήτης του Νίτσε που κατεβαίνει από το βουνό για να μοιραστεί τη σοφία του με τους ανθρώπους.

 

1. Μια καινούρια υπερηφάνεια μου δίδαξε το Εγώ μου που τη διδάσκω στους ανθρώπους:να μη χώνω το κεφάλι μου στην άμμο των ουρανίων πραγμάτων, παρά να το κρατώ ψηλά, ελεύθερο, ένα κεφάλι γη που δημιουργεί το νόημα της γης!

2. Όργανο του κορμιού σου είναι και το πνεύμα. Λες «Εγώ» και είσαι περήφανος γι’ αυτή τη λέξη, μα το σώμα σου δεν λέει Εγώ, είναι Εγώ. (…)Να καταστραφεί θέλει ο εαυτός σας, γι’ αυτό καταντήσατε σε περιφρονητές του κορμιού.

3. Σας εξορκίζω αδερφοί μου, μείνετε πιστοί στη γη και μη δίνετε πίστη σ’ αυτούς που σας μιλούν για υπεργήινες ελπίδες.

4. Αγαπούμε τη ζωή όχι γιατί συνηθίσαμε τη ζωή παρά γιατί συνηθίσαμε την αγάπη.

5. Έμαθα να περπατώ:από τότε άρχισα να τρέχω. Έμαθα να πετώ: από τότε δε θέλω να με σπρώχνουν για ν’ αλλάζω θέση. Τώρα είμαι ελαφρός, τώρα πετώ, τώρα βλέπω τον εαυτό μου από κάτω μου, τώρα χορεύει ένας Θεός μέσα μου.

6. «Η ζωή είναι μόνο πόνος» έτσι λένε άλλοι και δεν λένε ψέματα: φροντίστε λοιπόν να πάψετε να πονάτε! Φροντίστε να σταματήσει η ζωή που είναι πόνος.

7. Βλέπω πολλούς στρατιώτες: θέλω να δω πολλούς πολεμιστές! Ομοιόμορφη είναι η στολή που φοράνε: ας μην ήταν ομοιόμορφο ό,τι κρύβουν μ’ αυτήν!

8. Πρέπει να ‘στε περήφανοι για τους εχθρούς σας: τότε οι επιτυχίες του εχθρού σας θα ‘ναι και δικές σας επιτυχίες.

9. Πρέπει να ζητάτε τον εχθρό σας, και πρέπει να αρχίσετε τον πόλεμό* σας και τον πόλεμο για τις ιδέες σας! Κι αν νικηθεί η ιδέα σας, η τιμιότητά σας πρέπει να καλεί ακόμα τον θρίαμβο! Ν’ αγαπάτε την ειρήνη σαν μέσον για καινούριους πολέμους.

10. Κράτος λέγεται το πιο παγερό απ’ όλα τα παγερά τέρατα. Κι επίσης παγερά ψεύδεται και τα ψέματα αυτά έρπουν από το στόμα του:’εγώ το κράτος είμαι ο λαός’.

11. Αποχτούν πλούτη κι όλο και γίνονται φτωχότεροι(…) Αλήθεια, όποιος λίγα κατέχει, από λίγα κατέχεται.

12. Να ήσασταν τουλάχιστον σα ζώα τέλειοι! Μα η αγνότητα ανήκει στα ζώα.

13. Είσαι σκλάβος; Τότε δεν μπορείς να ‘σαι φίλος. Είσαι τύραννος; Τότε δεν μπορείς να ‘χεις φίλο.

14. Προσκολλάστε στον πλησίον σας κι αυτό το εκφράζετε με όμορφα λόγια. Μα εγώ σας λέγω: η αγάπη σας προς τον πλησίον σας είναι η κακή αγάπη για τον εαυτό σας. Πηγαίνετε προς τον πλησίον σας για να ξεφύγετε απ’ τον εαυτό σας κι αυτό θέλετε να το υψώσετε σαν αρετή. Μα εγώ διακρίνω την αυταπάρνησή σας.

15. Ονομάζεσαι ελεύθερος; Θέλω να ακούσω την κυρίαρχη σκέψη σου κι όχι πώς ξέφυγες από έναν ζυγό. Είσαι τέτοιος που να ‘χεις το δικαίωμα να ξεφύγεις από έναν ζυγό; Υπάρχουνε μερικοί που πετούνε την τελευταία αξία τους, όταν πετάξουνε από πάνω τους τη σκλαβιά τους. Ελεύθερος από τι; Τί τον νοιάζει τον Ζαρατούστρα! Μα το μάτι σου πρέπει φωτεινό να σου αναγγείλει: ελεύθερος προς τι;

16. Τους ξεπέρασες: μα όσο ψηλότερα ανεβαίνεις, τόσο μικρότερο σε βλέπει το μάτι του φθόνου.

17. Αν έχετε έναν εχθρό, μην του ανταποδίδετε το κακό με καλό: γιατί θα τον ντροπιάζατε. Παρά να του αποδείξετε πως σας έκανε κάτι καλό. (…) Καλύτερα να οργίζετε παρά να ντροπιάζετε. Ευγενέστερο είναι να δίνεις το άδικο στον εαυτό σου παρά το δίκιο, και προπαντός όταν έχεις δίκιο. Μόνο που πρέπει να ‘ναι αρκετά πλούσιος κανένας γι’ αυτό.

18. Κάποτε πρέπει ν’ αγαπήσετε πέρα από τον εαυτό σας! Μάθετε πρώτα, λοιπόν, ν’ αγαπάτε.

19. Σας δείχνω τον τελεσιουργό θάνατο, που γίνεται κεντρί και τάξιμο στους ζωντανούς. Τον θάνατό του πεθαίνει ο τελεσιουργός, νικητής, κυκλωμένος από ανθρώπους γιομάτους ελπίδα κι υποσχέσεις. (…) Το να πεθαίνει κανείς έτσι είναι το καλύτερο. Μα το δεύτερο είναι: να πεθαίνεις αγωνιζόμενος και να παραδίδεις μια μεγάλη ψυχή.

20. Αχ, κηρύσσετε την υπομονή με τα γήινα; Μα το γήινο είναι αυτό που έχει πάρα πολλή υπομονή μαζί σας, βλασφημόστομοι.

21. Αληθινά, πάρα πολύ νωρίς πέθανε εκείνος ο Εβραίος, που τιμούν οι κήρυκες του αργού θανάτου.

22. Μόνο τα δάκρυα και τη βαριοκαρδιοσύνη του Εβραίου γνώρισε, καθώς και το μίσος των καλών και των δικαίων, – ο Εβραίος Ιησούς: γι’ αυτό πόθησε ξαφνικά να πεθάνει. Ας έμενε στην έρημο και μακριά από τους καλούς και τους δίκαιους! Ίσως έτσι να μάθαινε να ζει και να μάθαινε να αγαπά την γη – και το γέλιο μαζί. Πιστέψτε με αδελφοί μου! Πέθανε πολύ νωρίς: ο ίδιος αυτός θ’ απαρνιότανε τη διδασκαλία του, αν έφτανε στην ηλικία μου! Ήταν αρκετά ευγενής ώστε να φτάσει σ’ αυτή την απάρνηση! Μα δεν είχε ακόμα ωριμάσει.

23. Το πνεύμα σας και η αρετή σας πρέπει να λάμπουν και στον θάνατό σας ακόμα, σαν το βραδινό κοκκίνισμα γύρω από τη γη: διαφορετικά ο θάνατός σας θα ‘ναι κακός. Έτσι θέλω να πεθάνω κι ο ίδιος, για ν’ αγαπήσετε περισσότερο τη γη για χάρη μου. Και θέλω να ξαναγίνω γη, για να βρω ανάπαυση σ’ Αυτήν που με γέννησε.

24. Δύσκολα συγχωρεί κανείς στον δάσκαλο τ’ ότι μένει πάντα ένας μαθητής. Είστε οι πιστοί μου: μα τί σημασία έχουν όλοι οι πιστοί! Ακόμη δεν αναζητήσατε τον εαυτό σας: τότε με βρήκατε. Έτσι κάνουν όλοι οι πιστοί. Γι’ αυτό έχει τόσο λίγη σημασία κάθε πίστη. Τώρα σας καλώ να με χάσετε και να βρείτε τον εαυτό σας. Και μόνο όταν θα μ’ έχετε όλοι απαρνηθεί, θα ξαναγυρίσω πάλι κοντά σας.

25. Ο Θεός είναι μια εικασία, μα θέλω η εικασία σας να μη φτάνει μακρύτερα από τη δημιουργική θέλησή σας. (…) Αληθινά, περιστρεφόμενη αρρώστια ονομάζω τις εικασίες. Την ονομάζω κακή και απάνθρωπη: όλη τούτη η θεωρία για τον Έναν και τέλειον και ακίνητον και αυτάρκην και αιώνιον! Κάθε αιώνιο – αυτό δεν είναι παρά μόνο ένα σύμβολο!

26. Η θέληση απελευθερώνει: αυτή ‘ναι η αληθινή θεωρία για τη θέληση και την ελευθερία – αυτό σας διδάσκει ο Ζαρατούστρα.

27. Τί θα δημιουργούσαμε αλήθεια αν υπήρχαν Θεοί;

28. Από τότε που υπάρχουν άνθρωποι, ο άνθρωπος χάρηκε πολύ λίγο αυτό μόνο είναι, αδελφοί μου, το προπατορικό μας αμάρτημα! Κι όσο μαθαίνουμε να χαιρόμαστε περισσότερο τόσο περισσότερο ξεμαθαίνουμε να κάνουμε κακό στους άλλους και να εφευρίσκουμε θλίψεις.

29. (Για τους ιερείς:) Πολλοί απ’ αυτούς υποφέρουν πάρα πολύ: γι’ αυτό θέλουν να κάνουν και τους άλλους να υποφέρουν. Είναι κακοί εχθροί: τίποτε δεν είναι πιο μνησίκακο από την ταπεινοφροσύνη τους. Εκείνος, που αυτοί τον ονομάζουν Σωτήρα, τους έκανε σκλάβους. Σκλάβους ψεύτικων αρετών και πλανερών λόγων! Αχ, να τους έσωζε κανείς από τον Σωτήρα τους! Ονόμασαν Θεό ό,τι τους αντιστεκόταν και τους προξενούσε πόνο: κι αληθινά, στη λατρεία τους υπήρχε πολύς ηρωισμός! Και δεν έμαθαν άλλον τρόπο ν’ αγαπούν τον Θεό τους, παρά μόνο καρφώνοντας τον άνθρωπο στον σταυρό! (…)Μα ποιον πείθει η προσποιημένη αυτή θλίψη!

30. Η δικαιοσύνη μου λέει: «οι άνθρωποι δεν είναι ίσοι». Κι ούτε πρέπει να γίνουν ίσοι! Τι θα ‘ταν τότε η αγάπη μου για τον υπεράνθρωπο αν μιλούσα διαφορετικά;

31. Όποιος δεν μπορεί να υπακούει στον εαυτό του, διατάσσεται.

32. Όπου βρήκα ζωή, εκεί βρήκα και θέληση για δύναμη. Ακόμη και στη θέληση των δούλων βρήκα τη θέληση να γίνουν αφεντικά.

33. Η θέληση απελευθερώνει: μα πώς λέγεται αυτό που και τον ελευθερωτή ρίχνει στις αλυσίδες; «ήταν». Έτσι λέγεται η πιο μοναχική θλίψη της θέλησης. Ένας κακός θεατής του κάθε τι που έχει περάσει.  Η θέληση δεν μπορεί να θέλει το πισωγύρισμα. (…)Αγαναχτεί η θέληση που ο χρόνος δεν πισωγυρίζει. Μα σε κάθε ‘ήταν’ πρέπει να προσθέσει σε αυτό η δημιουργός θέληση: «μα έτσι το ‘θελα». Και στο παρόν πρέπει να προσθέσει «έτσι το θέλω». Και στο μέλλον: «έτσι θα το θέλω».

34. Όποιος πάντα πολυφυλάχτηκε, στο τέλος αρρώστησε από την μεγάλη του προφύλαξη.

35. Ν’ αγαπάτε τον πλησίον σας σαν τους εαυτούς σας, μα πρώτα να μου γίνετε απ’ αυτούς που αγαπούν τον εαυτό τους.

34. Ανακάλυψε τον εαυτό του, αυτός που λέει: Αυτό ‘ναι το καλό μου και το κακό μου: έτσι έκανε να βουβαθούν ο τυφλοπόντικας κι ο νάνος, που λένε: ‘καλό για όλους, κακό για όλους’.

35. Δεν πρέπει να αφήσεις να σου δώσουν ένα δικαίωμα που μπορείς να το αρπάξεις μόνος σου!

36. Πού βγήκανε ποτέ καλύτεροι κλέφτες και φονιάδες στον κόσμο από κείνους που δημιούργησαν τις άγιες εντολές «ου κλέψεις, ου φονεύσεις»;

37. Το να τρώει και να πίνει κανένας καλά αδελφοί μου, δεν είναι αληθινά σας λέγω, καθόλου μάταιη τέχνη. Σπάσετε, σπάσετε τις πλάκες των ουδέποτε ευχαριστημένων!

38. Οι οραματιστές του άλλου κόσμου λένε: «Αφήσετε τον κόσμο λοιπόν να ‘ναι κόσμος! Μη σηκώσετε πάνω του ούτε το δαχτυλάκι σας! (…) αφήσετε τους ανθρώπους να στραγγαλίζονται απ’ όποιον θα ‘θελαν και να σουβλίζονται και να γδέρνονται και να βασανίζονται: μη σηκώσετε πάνω του ούτε το δαχτυλάκι σας! Αυτό θα τους κάμει να αρνηθούνε τον κόσμο». Σπάσετε, σπάσετε, ω αδελφοί μου, τις παλιές αυτές πλάκες των ευσεβών.

39. Όποιον δε διδάξετε να πετά, διδάξετέ τον να πέφτει γρηγορότερα!

40. Χαμένη να θεωρούμε τη μέρα που δε χορέψαμε ούτε μια φορά! Και ψεύτικη ας ονομάζουμε κάθε αλήθεια, που δεν έχει μέσα της ούτε ένα γέλιο.

41. Αυτός που λατρεύει τον Θεό σαν ένα Θεό αγάπης, δεν έχει και πολύ μεγάλη ιδέα για την ίδια την αγάπη. Δεν ήθελε, ο Θεός αυτός, να ‘ναι και δικαστής; Αλλ’ αυτός που αγαπά, αγαπά πέρα από ανταμοιβή και τιμωρία. (…)

42. Δε μου είναι αρκετό το να μην κάνει πια κακό ο κεραυνός. Δε θέλω να τον αποφύγω: πρέπει να μάθει να δουλεύει για μένα.

43. Αν θέλετε ν’ ανεβείτε ψηλά, χρησιμοποιείτε τα δικά σας πόδια! Μην αφήνετε να σας σηκώσουν , μην καθίζετε σε ξένες πλάτες και σε ξένα κεφάλια!

44. Καλύτερα να ‘σαι τρελός από ευτυχία, παρά τρελός από δυστυχία. Ξεμάθετε λοιπόν τη μελαγχολία και κάθε θλίψη του όχλου! (…)Πόσα και πόσα δεν υπάρχουν ακόμα που μπορούν να γίνουν! Μάθετε, λοιπόν, να γελάτε περνώντας πάνω από τα κεφάλια σας! Υψώσετε τις καρδιές σας, ω καλοί χορευτές, ψηλά, ψηλότερα! Και μην ξεχνάτε ούτε και το καλό γέλιο! Αυτό το στεφάνι του γελαστού, αυτό το στεφάνι από ρόδα: σε σας αδελφοί μου, πετώ αυτό το στεφάνι! Αγίασα το γέλιο! Ω ανώτεροι άνθρωποι, μάθετε, λοιπόν, να γελάτε!

45. (Για την επιστήμη:) Το θάρρος, η περιπέτεια, και η χαρά για το άγνωστο και το ανεπιχείρητο, το θάρρος μου φαίνεται ολόκληρη η προϊστορία του ανθρώπου.

Αποσπάσματα απο σημειώσεις του Νίτσε πάνω στον Ζαρατούστρα:

46. Έχουμε μέσα μας τεράστια δύναμη ηθικών συναισθημάτων, μα κανέναν σκοπό που θα μπορούσε να τα ικανοποιήσει όλα. Τα συναισθήματα αυτά αντιφάσκουν μεταξύ τους γιατί προέρχονται από διαφορετικούς πίνακες αξιών.

47. Η επιστήμη δείχνει τον δρόμο που θ’ ακολουθήσουμε, αλλ’ όχι τον σκοπό: θέτει ωστόσο τους πρώτους όρους στους οποίους θα πρέπει ν’ ανταποκρίνεται ο νέος σκοπός.

48. Ίσα δικαιώματα για όλους- αυτή ‘ναι η πιο θαυμάσια αδικία. Γιατί από το καθεστώς αυτό υποφέρουν οι ανώτεροι άνθρωποι.

49. Δεν πρέπει να τα ‘χετε με τη ζωή, μα με τον εαυτό σας.

50. Να υψώσεις τον άνθρωπο πάνω από τον εαυτό του, όπως έκαναν οι Έλληνες. Σκοπός: μεγαλύτερη ανάπτυξη όλου του σώματος κι όχι μόνο του εγκεφάλου. (…) Ο άνθρωπος είναι κάτι που πρέπει να ξεπεραστεί – πρέπει να κοιτάζεις το βάδισμα: Οι Έλληνες είναι αξιοθαύμαστοι, χωρίς βιάση. Πρόδρομοί μου: Ο Ηράκλειτος, ο Εμπεδοκλής, ο Σπινόζα, ο Γκαίτε.

 

πηγή

Previous Article

Sein zum Tode [Είναι προς Θάνατο]

Next Article

Αποφθέγματα και στοχασμοί του φιλοσόφου Φρήντριχ Χέγκελ

Διαβάστε επίσης:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.